bậy

Thân thiện

Một đứa trẻ vẽ bậy lên bức tường trắng bằng bút màu.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Sai trái, không đúng đắn: Chỉ hành vi, lời nói trái với lẽ phải, đạo đức hoặc quy tắc thông thường.
   • Vô lý, vớ vẩn: Chỉ điều gì đó không có cơ sở, không hợp lý, thiếu suy nghĩ.

2. Thán từ:

   • Dùng để phản đối, bác bỏ một ý kiến sai lầm hoặc vô lý: Thường đứng một mình hoặc ở đầu câu để thể hiện thái độ không đồng tình, cho là không đúng.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:

  • Đứa trẻ đó rất bậy, thường xuyên nói tục. (Đứa trẻ đó rất sai trái, thường xuyên nói tục.)
  • Anh ta viết bậy lên bàn học. (Anh ta viết những thứ không đúng đắn lên bàn học.)
  • Đừng có nghĩ những điều bậy bạ. (Đừng có nghĩ những điều sai trái/vô lý.)

• Thán từ:

  • Bậy! Làm gì có chuyện đó. (Sai rồi! Làm gì có chuyện đó.)
  • Bậy, đừng nghe lời nó. (Không đúng, đừng nghe lời nó.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "ăn nói bậy bạ": nói năng một cách thiếu văn hóa, sai trái.

  • Thằng bé đó ăn nói bậy bạ với người lớn. (Thằng bé đó nói năng thiếu văn hóa với người lớn.)

• "cãi bậy": cãi lại một cách vô lý, không chấp nhận lẽ phải.

  • Nó sai rõ ràng mà vẫn cố cãi bậy. (Nó sai rõ ràng mà vẫn cố cãi lại một cách vô lý.)

• "làm bậy": hành động một cách sai trái, không đúng.

  • Con không được làm bậy, phải nghe lời cô giáo. (Con không được hành động sai trái, phải nghe lời cô giáo.)

Biến thể và từ gần giống

• Bậy bạ (tính từ): Nhấn mạnh hơn tính chất sai trái, đáng chê trách (thường đi với "nói", "nghĩ", "hành động").

  • Lời nói bậy bạ không nên có trong môi trường học đường. (Lời nói sai trái, đáng chê trách không nên có trong môi trường học đường.)

• Bừa bãi (tính từ): Chỉ sự thiếu trật tự, ngăn nắp, không theo quy củ (khác với "bậy" thường chỉ tính đúng/sai về đạo đức, lý lẽ).

  • Sách vở để bừa bãi trên bàn. (Sách vở để một cách thiếu ngăn nắp trên bàn.)

Từ đồng nghĩa

• Sai trái: Có hành vi, suy nghĩ không đúng với chuẩn mực đạo đức.
• Vô lý: Không có lý lẽ, không hợp logic.
• Bậy bạ (xem trên).

Từ trái nghĩa

• Đúng đắn: Phù hợp với lẽ phải, chân lý, quy tắc.
• Phải lẽ: Hợp với đạo lý, lý lẽ thông thường.
• Hợp lý: Có căn cứ, có lý lẽ thuyết phục.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Nói bậy làm bậy: Cả lời nói và hành động đều sai trái.

  • Đứa trẻ hư thường nói bậy làm bậy. (Đứa trẻ hư thường có cả lời nói và hành động sai trái.)

• Bậy như bợm: Rất là sai trái, hư hỏng (mức độ cao, có tính so sánh).

  • Thằng cha đó bậy như bợm, chẳng ai ưa. (Ông ta rất là sai trái/hư hỏng, chẳng ai ưa.)

Học thuật

1. t. Sai trái, không kể gì lề lối, khuôn phép. Nói bậy. Vẽ bậy lên tường.