tai

Thân thiện

Một em bé đang lắng nghe tiếng chim hót bằng tai của mình.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Cơ quan thính giác: Bộ phận của cơ thể nằm ở hai bên đầu, dùng để tiếp nhận và cảm nhận âm thanh.
   • Bộ phận nhô ra, bám vào: Phần nhô ra hoặc bám vào một vật chính, có hình dáng gợi nhớ đến cái tai. Ví dụ: tai nồi, tai bình.
   • Việc rủi ro, không may: Sự việc xấu, tai họa xảy ra một cách bất ngờ, ngoài ý muốn.

2. Động từ:

   • Tát, vả: (Từ thông tục) Hành động dùng bàn tay đánh mạnh vào mặt hoặc đầu ai đó.

3. Tính từ:

   • Toi, mất, vô ích: (Từ cổ, ít dùng) Chỉ trạng thái bị mất đi, trở nên vô ích, không còn giá trị.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (cơ quan thính giác):

  • Em bé bịt tai lại vì tiếng pháo quá to.
  • Cô ấy có đôi tai rất thính, nghe được cả tiếng thì thầm.

• Danh từ (bộ phận bám vào):

  • Chiếc ấm sứ có hai tai nhỏ để cầm.
  • Nấm hương có phần tai nấm rất dày.

• Danh từ (việc rủi ro):

  • Gia đình anh ấy gặp phải tai nạn giao thông.
  • Cứ ra khỏi nhà là gặp tai bay vạ gió.

• Động từ:

  • Nó tức quá, định tai cho thằng bạn một cái.

• Tính từ:

  • Thức ăn để lâu ngày thành tai hết cả. (Cách dùng cổ)

Các cách sử dụng nâng cao

• "tai to mặt lớn": Thành ngữ chỉ những người có địa vị, quyền thế, vai vế trong xã hội.

  • Buổi tiệc hôm nay toàn những nhân vật tai to mặt lớn.

• "tai vách mạch rừng": Thành ngữ khuyên nên thận trọng khi nói chuyện, vì có thể bị người khác nghe lén.

  • Nói chuyện kín thì phải coi chừng, tai vách mạch rừng đấy.

• "bụng đói tai điếc": Thành ngữ nói khi đói bụng thì không thể tập trung nghe hoặc suy nghĩ điều gì khác.

  • Đừng bàn công việc lúc này, bụng đói tai điếc cả rồi.

Biến thể và từ gần giống

• Thính giác (danh từ): Khả năng nghe, chức năng của tai.
• Lỗ tai (danh từ): Từ đồng nghĩa, chỉ vành tai hoặc ống tai ngoài.
• Tai nạn (danh từ): Từ ghép, chỉ tai họa, sự cố bất ngờ gây thiệt hại.
• Tai họa (danh từ): Từ ghép, chỉ điều rủi ro, thảm họa lớn.

Từ đồng nghĩa

• Lỗ tai (danh từ, nghĩa 1): Cơ quan thính giác.
• Họa (danh từ, nghĩa 3): Tai họa, điều không may.
• Vả (động từ, nghĩa 2): Tát.

Thành ngữ liên quan

• Tai bay vạ gió: Tai họa từ đâu ập đến một cách bất ngờ, vô cớ.
• Đầu voi đuôi chuột: (Có liên quan gián tiếp đến nghĩa "kết thúc một cách vô ích", gần với nghĩa tính từ "tai").

Học thuật

1. I. d. 1. Cơ quan của thính giác ở hai bên mặt, dùng để nghe. 2. Từ chỉ cái gì bám vào một vật khác : Tai nấm. II. đg.Tát. (thtục) : Tai cho mấy cái.
2. d. Việc không may xảy ra bất thình lình : Tai bay vạ gió.
3. t. Toi, vô ích : Cơm tai.