bại

Thân thiện

Bà cụ bị bại chân nên phải dùng gậy để đi lại.

Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Thua, không thắng: Trạng thái không giành được chiến thắng trong một cuộc thi, trận đấu hoặc sự cạnh tranh.
   • Bị suy yếu, mất khả năng hoạt động: Trạng thái cơ thể hoặc một bộ phận bị tổn thương, suy giảm hoặc mất khả năng cử động bình thường.

2. Động từ:

   • Thất bại, không thành công: Hành động dẫn đến kết quả không như mong muốn, không đạt được mục tiêu đã đề ra.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Thắng không kiêu, bại không nản. (Không kiêu ngạo khi thắng, không nản chí khi thua.)
  • Sau tai nạn, ông ấy bị bại một chân. (Sau tai nạn, ông ấy bị liệt một chân.)
• Động từ:
  • Mọi kế hoạch đều bại vì thiếu sự chuẩn bị. (Mọi kế hoạch đều thất bại vì thiếu sự chuẩn bị.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Bại liệt": Chỉ tình trạng mất hoàn toàn khả năng vận động của một bộ phận cơ thể do tổn thương thần kinh.
  • Bệnh bại liệt ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
• "Bại trận": Thua trong một trận chiến, một cuộc đối đầu quân sự.
  • Đội quân ấy đã bại trận và rút lui.
• "Bại hoại": (Văn chương) Hư hỏng, suy đồi về đạo đức hoặc tinh thần.
  • Những tệ nạn làm bại hoại thuần phong mỹ tục.

Biến thể và từ gần giống

• Thất bại (động từ/danh từ): Không đạt được mục đích, ý định. (Từ đồng nghĩa, mức độ phổ biến cao hơn "bại" với nghĩa "thua").
• Bại tướng (danh từ): Vị tướng thua trận.
• Bại binh (danh từ): Quân lính thua trận.

Từ đồng nghĩa

• Thua: Không thắng trong thi đấu, so sánh.
• Hỏng: Không thành công, không đạt yêu cầu (dùng cho công việc, kế hoạch).
• Liệt: Mất khả năng cử động (dùng cho cơ thể).

Từ trái nghĩa

• Thắng: Chiến thắng, giành phần hơn.
• Lành: Khỏe mạnh, không bị tổn thương (đối lập với nghĩa "bị suy yếu").
• Thành: Thành công, đạt được mục đích.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Bại binh trận": Chỉ tình thế thất bại thảm hại, không còn khả năng phản kháng.
  • Sau nhiều sai lầm, đội bóng rơi vào thế bại binh trận.
• "Thắng làm vua, thua làm giặc": Thành công thì được tôn vinh, thất bại thì bị chê bai, lên án. (Có liên quan đến khái niệm thắng/bại).

Học thuật

1. 1 tt. Thua: Bại cũng không nản, thắng cũng không kiêu (HCM).
2. 2 tt. Bị giảm khả năng cử động: Chân bại không đi được; Bại nửa mình.