bào

Thân thiện

Người thợ mộc dùng cái bào để làm nhẵn mặt tấm gỗ.

Định nghĩa

1. Danh từ:

   • Dụng cụ của thợ mộc, có lưỡi thép nằm ngang, dùng để làm nhẵn bề mặt gỗ: Một công cụ thủ công dùng trong nghề mộc.
   • Áo dài có tay rộng (từ cổ): Loại trang phục truyền thống, thường được các bậc quyền quý mặc ngày xưa.

2. Động từ:

   • Dùng dụng cụ bào để làm cho bề mặt gỗ trở nên nhẵn, phẳng: Hành động gia công gỗ.
   • (Văn chương) Làm cho đau đớn, xót xa trong lòng: Cảm giác bị cào xé, day dứt mạnh mẽ.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (dụng cụ):
  • Anh thợ mộc cầm bào để chuốt cho tấm ván thật phẳng.
• Danh từ (áo):
  • Trong tranh cổ, các vị quan thường mặc bào thêu rồng phượng.
• Động từ (gia công gỗ):
  • Trước khi đánh vecni, phải bào mặt tủ cho thật nhẵn.
• Động từ (cảm xúc):
  • Nỗi nhớ nhà bào nát tâm can người lính nơi biên ải.

Các cách sử dụng nâng cao

• "ruột như bào": Thành ngữ diễn tả cảm giác đau đớn, xót xa đến tột cùng trong lòng.
  • Nghe tin dữ, ruột bà cứ như bào.
• "dăm bào": Chỉ những mảnh vụn, phoi bào được tạo ra khi bào gỗ.
  • Sàn xưởng mộc đầy dăm bào.

Biến thể và từ gần giống

• Bào chải (danh từ): Dụng cụ có lưỡi và tay cầm, dùng để làm sạch hoặc cạo.
• Bào ngư (danh từ): Một loại hải sản quý (ốc cỡ lớn), hoàn toàn khác nghĩa với từ "bào" chính.

Từ đồng nghĩa

• Động từ (gia công): Chuốt, cạo, xén.
• Động từ (cảm xúc): Cào xé, day dứt, giày vò.
• Danh từ (áo): Áo bào, long bào (áo của vua), mão bào (mũ áo).

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

• Bào bằng: Làm cho phẳng và đều bằng dụng cụ bào.
  • Phải bào bằng mặt bàn trước khi lắp ráp.
• Bào sạch: Bào để loại bỏ lớp bề mặt thô ráp.
  • Mối mọt làm hỏng ván, cần bào sạch chỗ đó đi.

Thành ngữ liên quan

• "Như bào, như cắt": Diễn tả cảm giác đau đớn, xót xa dữ dội và liên tục.
  • Nỗi thất tình khiến lòng anh đau như bào, như cắt.

Học thuật

1. 1 dt. Đồ dùng của thợ mộc có lưỡi thép đặt ngang để nạo nhẵn mặt gỗ: Có nhiều thứ bào có lưỡi to nhỏ khác nhau. // đgt. 1. Dùng bào để cho mặt gỗ được nhẵn: Mặt bàn này chưa bào được thực nhẵn 2. Làm cho đau xót: Sinh càng thảm thiết khát khao, như nung gan sắt như bào lòng son (K).
2. 2 dt. áo dài có tay rộng (cũ): Giọt châu thánh thót thấm bào (K).